Lecture Series: 2nd lecture

IMG_2329

Κύκλος ομιλιών στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών

Ματιές στην πόλη: μεταξύ αρχιτεκτονικών και αρχαιολογικών προσεγγίσεων

4.11.2014

Η ΟΔΟΣ ΑΔΡΙΑΝΟΥ ΜΕΤΑ ΤΩΝ ΠΕΡΙΞ ΕΠΙ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑΣ

Μανόλης Κορρές

Καθηγητής, Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, ΕΜΠ

Κατά μια διαδεδομένη γενική εντύπωση, στην παλιά Αθήνα, από την Ακρόπολη έως την οδό Ερμού και πιο πέρα, οι δρόμοι παραμένουν αμετάβλητοι και ο ιστός διατηρεί μια παλαιά μεσαιωνική και συχνά αρχαία μορφή. Τούτο δεν αληθεύει. Στην πραγματικότητα από τους δρόμους που με κάθε ακρίβεια χαρτογραφήθηκαν το 1832-33, ελάχιστοι διατηρούν τη θέση και το πλάτος τους. Κατά το χρονικό διάστημα 1834-1865, αλλά και αργότερα, οι περισσότεροι διαπλατύνθηκαν κατά μερικά μέτρα και ταυτοχρόνως ευθυγραμμίσθηκαν τμηματικά, πολλών άλλων ικανά τμήματα καταργήθηκαν, ενώ ουκ ολίγοι δημιουργήθηκαν με νέες χαράξεις και διανοίξεις δια μέσου δομημένων περιοχών. Άλλωστε κατά την πρώτη δεκαετία του νέου ελληνικού κράτους, ελάχιστα προεπαναστατικά κτίσματα έστεκαν όρθια—και αυτά μισοκαμένα—, ενώ τα πλείστα ήσαν κατεστραμμένα και τα πεσόντα υλικά τους κατέκλυζαν το εσωτερικό και το περιβάλλον αυτών συμπεριλαμβανομένων των οδών. Η αναμόρφωση του ρυμοτομικού σχεδίου επέτρεπε μερική μόνον χρησιμοποίηση των παλαιών τοίχων και ως εκ τούτου οι παλαιότερες οικοδομές που διατηρήθηκαν ήσαν τελικώς ελάχιστες. Ταυτοχρόνως ο όγκος των κατακειμένων υλικών (λίθων, σπασμένων κεράμων και διαλυμένων πηλοκονιαμάτων) επέβαλε την ανύψωση της στάθμης σχεδόν όλων των οδών. Στην οδό Αδριανού η ανύψωση έφτασε το ένα μέτρο και σε ικανό βαθμό συνδυάσθηκε με αντίστοιχη ανύψωση της στάθμης των αυλών των οικιών. Σε σπανιότερες περιπτώσεις έγινε το αντίθετο. Εις ότι αφορά το απώτερο παρελθόν του έως το 1834 οδικού δικτύου, δύναται να λεχθεί ότι το μεγαλύτερο μέρος του ήταν όψιμο και ασύμφωνο προς το αρχαίο. Παρά ταύτα η σωζόμενη αρχαιολογική, οικοδομική, χαρτογραφική και φιλολογική μαρτυρία επιτρέπει την αναπαράσταση ενδιαφερόντων τμημάτων της Αθήνας του 18ου αιώνος.

Το βίντεο της ομιλίας έχει αναρτηθεί στο Αποθετήριο Ήλιος του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s