Lecture Series: 4th lecture

Andro Wekua, Pink Wave Hunter, 2010-2011, φωτογραφία από την έκδοση Parts 1-3, Buchhandlung Walther Konig, Κολωνία 2011

Κύκλος ομιλιών στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών

Ματιές στην πόλη: μεταξύ αρχιτεκτονικών και αρχαιολογικών προσεγγίσεων

25.11.2014

Ο ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗΣ ΩΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ. ΜΝΗΜΟΤΕΧΝΙΚΗ, ΧΩΡΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΤΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ

Γιώργος Τζιρτζιλάκης

Επίκουρος Καθηγητής Αρχιτεκτονικής, Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Σε μια εποχή όπου υποχωρούν οι ρητορικές της μέλλοντος, αναδεικνύονται σε μείζον πολιτιστικό διακύβευμα οι τρόποι με τους οποίους αντιμετωπίζουμε το παρελθόν, την ιστορία και τη συλλογική μνήμη. Να γιατί δεν μπορεί να θεωρηθεί τυχαία η τεκμηριωτική στροφή της σύγχρονης τέχνης, ούτε ότι ένα μεγάλο κομμάτι του καλλιτεχνικού και αρχιτεκτονικού λόγου των ημερών μας εκφράζεται μέσα από διάφορες μορφές μνημοτεχνικής, τεχνικές ιχνηλάτησης (Forensic Architecture), αρχειακής ποιητικής και αναθώρησης των καθιερωμένων ιστορικών κατασκευών.

Ένας τέτοιος λόγος δεν απευθύνεται στο παρελθόν αλλά περισσότερο στο παρόν, ή μάλλον καλύτερα, στις διαταραγμένες σχέσεις του παρελθόντος με το παρόν. Ό,τι αποκαλούμε Ιστορία γίνεται ερώτημα, αποκτά πολυφωνικό και μικρο-ιστορικό χαρακτήρα. Υπ’ αυτήν την έννοια, ανανοηματοδοτείται και η έννοια του ερειπίου, η οποία ανάγεται σε γενικευμένη συνθήκη και γλώσσα και όχι μόνο σ’ ένα συνοθίλευμα θραυσμάτων διάσπαρτων στο έδαφος.

Η εισήγηση θα εξετάσει μια τέτοια προβληματική, με βάση το έργο του Andro Wekua (Pink Wave Hunter, το οποίο αντλεί από τις εμπειρίες του καλλιτέχνη στο Σοχούμι της Γεωργίας) και του Βαγγέλη Βλάχου (Is There Any Oversight on Ocalan κ.ά.). Οι δύο καλλιτέχνες δοκιμάζουν σε δύο διαφορετικά μοντέλα οργάνωσης της αναλογικής μνήμης και καταγραφής της εμπειρίας, αξιοποιώντας προσωπικές μαρτυρίες, περιβαλλοντικά ίχνη, πληροφορίες των media και του διαδικτύου. Το έργο τους θα διαβαστεί επιτελεστικά μέσα από την επαναφορά ορισμένων λησμονημένων και απωθημένων μνημοτεχνικών κανόνων καταγραφής, αποθήκευσης και ανάκλησης, που περιγράφει η ιστορικός Frances A. Yates στην Τέχνη της μνήμης. Οι δύο καλλιτέχνες αναδεικνύουν εναλλακτικές μορφές ιστορίας, φανερώνοντας τις διαδικασίες συγκρότησης των πηγών και θέτωντας ορισμένα θεμελιακά ερωτήματα γύρω από τους τρόπους παραγωγής και αναπαράστασης της ιστορίας και των σχέσεων ανάμεσα στους «μάρτυρες»—δηλαδή τους αφηγητές—και τα ιστορικά γεγονότα, τα οποία εκτυλίσσονται σε συγκεκριμένους τόπους.

Στην περίπτωση αυτή, η μετάβαση από το μοντέλο του Συγγραφέα ως παραγωγού (Walter Benjamin) και του Καλλιτέχνη ως εθνογράφου (Hal Foster), στο μοντέλο του Καλλιτέχνη ως ιστορικού, δεν μπορεί να αποσπαστεί από τη χρήσιμη υπόδειξη των Gilles Deleuze και Felix Guattari: «Η ανάμνηση λειτουργεί πάντα σαν μια επανεδαφικοποίηση».

Το βίντεο της ομιλίας έχει αναρτηθεί στο Αποθετήριο Ήλιος του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s